„Najlepiej spożyć przed” a „należy spożyć do” – czym się różnią
Na opakowaniach są dwa rodzaje dat. Jedna mówi o bezpieczeństwie, druga o jakości – i tylko po pierwszej produktu nie wolno jeść.
Bezpieczeństwo
„Należy spożyć do…”
termin przydatności do spożycia
- Co oznacza
- Ostatni dzień, w którym produkt można zjeść. Po nim przepisy uznają go za niebezpieczny.
- Gdzie ją znajdziesz
- Żywność, która szybko się psuje, np. mięso i wędliny.
- Po tej dacie
- Nie jedz – może stanowić bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia.
Jakość
„Najlepiej spożyć przed…”
data minimalnej trwałości
- Co oznacza
- Do tej daty produkt zachowuje swoje właściwości, np. smak, zapach i konsystencję, jeśli jest dobrze przechowywany.
- Gdzie ją znajdziesz
- Produkty trwalsze, np. mąka, kasza, ciastka, kawa, herbata, miód.
- Po tej dacie
- Nie musi szkodzić, ale może stracić smak lub konsystencję. Obejrzyj i powąchaj, zanim zjesz.
Obie daty dotyczą zamkniętego opakowania
Data obowiązuje, jeśli opakowanie jest szczelne, a produkt przechowujesz tak, jak każe etykieta – np. w lodówce. Po otwarciu produkt zmienia się szybciej, dlatego na etykiecie często jest dopisek, w ile dni go zjeść, np. „po otwarciu przechowywać w lodówce i spożyć w ciągu 3 dni”. Obie daty ustala producent i odpowiada za to, żeby do tego czasu produkt miał deklarowaną jakość.
Jak czytać zapis daty
Data jest zawsze w kolejności dzień, miesiąc, rok. Przy „najlepiej spożyć przed” jej dokładność zależy od tego, jak długo produkt może leżeć:
| Produkt zachowuje jakość | Na etykiecie wystarczy | Przykład |
|---|---|---|
| do 3 miesięcy | dzień i miesiąc | najlepiej spożyć przed: 14.11 |
| od 3 do 18 miesięcy | miesiąc i rok | najlepiej spożyć przed końcem: 07.2027 |
| ponad 18 miesięcy | rok | najlepiej spożyć przed końcem: 2028 |
„Przed końcem 07.2027” oznacza, że produkt zachowuje jakość do ostatniego dnia lipca 2027 r. Data „należy spożyć do” ma zawsze dzień i miesiąc i musi być na każdej porcji w opakowaniu zbiorczym.
Produkty, które nie muszą mieć daty
- świeże owoce i warzywa (także ziemniaki), jeśli nie są obrane ani pokrojone – nie dotyczy kiełków
- wino i podobne napoje z owoców
- napoje z co najmniej 10% alkoholu
- pieczywo i wyroby cukiernicze, które zwykle zjada się w ciągu 24 godzin od wypieku
- ocet, sól kuchenna, cukier w postaci stałej
- cukierki zrobione prawie wyłącznie z cukru z aromatem lub barwnikiem, gumy do żucia
Dlaczego warto znać różnicę
Według badania Komisji Europejskiej z 2018 r. do 10% żywności marnowanej co roku w UE ma związek z datami na opakowaniach – ludzie wyrzucają produkty, które wciąż nadają się do jedzenia, bo mylą jakość z bezpieczeństwem.
Data nie chroni jednak przed wadliwą partią. Jeśli producent wycofuje produkt, Główny Inspektorat Sanitarny publikuje ostrzeżenie z numerem partii i datą na opakowaniu. Sprawdź aktualne ostrzeżenia GIS
Źródła
- Regulation (EU) No 1169/2011 on the provision of food information to consumers — Dziennik Urzędowy UE, 2011. Art. 2 ust. 2 lit. r, art. 24 i zał. X: data minimalnej trwałości, termin „należy spożyć do” i sposób zapisu daty
- Powódź – pytania i odpowiedzi: co oznacza termin przydatności do spożycia i data minimalnej trwałości — Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, 2026. brzmienie oznaczeń na polskich etykietach, przykłady produktów; strona bez daty publikacji, sprawdzona w październiku 2026
- Date marking and food waste prevention — Komisja Europejska, 2026. badanie KE z 2018 r.: do 10% marnowanej co roku żywności w UE ma związek z oznaczaniem dat