Masło roślinne, margaryna czy masło – czym się różnią

Dlaczego nie „masło roślinne”

Rozporządzenie UE o wspólnej organizacji rynków rolnych zastrzega nazwy „mleko”, „śmietana”, „masło”, „ser” i „jogurt” dla przetworów mlecznych. W 2017 r. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł (sprawa TofuTown, C-422/16), że nie można ich używać dla produktów czysto roślinnych – nawet z dopiskiem o roślinnym pochodzeniu, jak „masło z tofu”.

Wyjątki wymienia decyzja Komisji 2010/791/UE – to nazwy, których znaczenie jest jasne z tradycji. W polskiej wersji listy jest jedna pozycja: „ser jabłeczny”.

Masło, margaryna i tłuszcze do smarowania – ile tłuszczu

Przepisy dzielą tłuszcze do smarowania według pochodzenia tłuszczu i jego ilości. Margaryna może zawierać najwyżej 3% tłuszczu mlecznego. Produkty, w których tłuszcz mleczny stanowi 10–80% tłuszczu, to mieszanki (na etykietach „miks tłuszczowy”).

Masło czy margaryna – porównanie z naszej bazy

Mediany na 100 g produktu (październik 2026):

Typowa margaryna w naszej bazie ma mniej tłuszczu niż masło (wiele to wersje półtłuste) i ok. 4 razy mniej tłuszczów nasyconych. Różnice między margarynami są jednak duże – te z olejem palmowym lub kokosowym mają więcej tłuszczów nasyconych. Porównaj konkretne produkty w rankingach margaryn i masła.

Co mówi WHO o tłuszczach

WHO zaleca, żeby tłuszcze nasycone dostarczały mniej niż 10% energii z diety. Wśród produktów bogatych w te tłuszcze wymienia masło, smalec, ghee oraz olej palmowy i kokosowy. Radzi zastępować je olejami bogatymi w tłuszcze wielonienasycone, np. rzepakowym, słonecznikowym czy sojowym. Przemysłowe tłuszcze trans nie powinny w ogóle być częścią diety.

A tłuszcze trans w margarynie?

Margaryny miały kiedyś złą opinię przez tłuszcze trans z częściowego utwardzania olejów. Od kwietnia 2021 r. w całej UE żywność może zawierać najwyżej 2 g tłuszczów trans na 100 g tłuszczu. Limit nie obejmuje tłuszczów trans występujących naturalnie w tłuszczu zwierzęcym, np. w maśle.

Zobacz też: ile kalorii ma oliwa i ranking masła orzechowego.

Źródła

1. Regulation (EU) No 1308/2013 establishing a common organisation of the markets in agricultural products — Dziennik Urzędowy UE, 2013. Zał. VII cz. III: nazwy „mleko”, „śmietana”, „masło”, „ser”, „jogurt” zastrzeżone dla przetworów mlecznych
2. Regulation (EU) No 1308/2013 establishing a common organisation of the markets in agricultural products — Dziennik Urzędowy UE, 2013. Zał. VII cz. VII i dodatek II: masło i margaryna 80–90% tłuszczu, wersje 60–62% i 39–41%, „tłuszcz do smarowania X%”; mieszanki z 10–80% tłuszczu mlecznego w tłuszczu
3. Purely plant-based products cannot, in principle, be marketed with designations such as ‘milk’, ‘cream’, ‘butter’, ‘cheese’ or ‘yoghurt’ (press release No 63/17, case C-422/16) — Trybunał Sprawiedliwości UE, 2017. dopisek o roślinnym pochodzeniu (np. „tofu butter”) nie zmienia zakazu; wyjątki z decyzji 2010/791/UE
4. Commission Decision 2010/791/EU listing the products referred to in point III(1) of Annex XII to Regulation (EC) No 1234/2007 — Dziennik Urzędowy UE, 2010. zał. I: wyjątki od zastrzeżonych nazw; w wersji polskiej jedna pozycja – „ser jabłeczny”
5. Healthy diet (fact sheet) — Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), 2026. tłuszcze nasycone poniżej 10% energii; masło, smalec, olej palmowy i kokosowy bogate w tłuszcze nasycone; zamiana na oleje roślinne
6. Commission Regulation (EU) 2019/649 amending Annex III to Regulation (EC) No 1925/2006 as regards trans fat — Dziennik Urzędowy UE, 2019. najwyżej 2 g tłuszczów trans (innych niż naturalne z tłuszczu zwierzęcego) w 100 g tłuszczu; produkty niezgodne mogły być sprzedawane do 1 kwietnia 2021 r.

Porównanie: wartości z etykiet produktów z bazy Open Food Facts w naszym serwisie (kategorie „masło” i „margaryna”), październik 2026.