Salmonella – objawy, skąd się bierze i jak się chronić
Opracowanie: zespół Fundacji Trenify · Aktualizacja: · Źródła na końcu strony
Salmonella wywołuje salmonellozę – jedno z najczęstszych zatruć pokarmowych w Europie. Ważnym źródłem zakażeń są jajka i drób.
Objawy salmonelli i po jakim czasie się pojawiają
Według WHO salmonelloza zaczyna się nagle: gorączka, ból brzucha, biegunka, nudności, czasem wymioty. Objawy pojawiają się 6–72 godziny (zwykle 12–36 godzin) po zjedzeniu skażonego produktu i trwają 2–7 dni.
Większość chorych zdrowieje bez specjalnego leczenia. Najbardziej narażone na ciężki przebieg są małe dzieci, osoby starsze i osoby z obniżoną odpornością – u nich odwodnienie może zagrażać życiu. Jeśli po zjedzeniu produktu z partii objętej ostrzeżeniem pojawią się objawy zatrucia, GIS w komunikatach zaleca kontakt z lekarzem.
Skąd się bierze Salmonella
WHO wymienia przede wszystkim żywność pochodzenia zwierzęcego: jaja, mięso, drób i mleko. Zakażenie może też przenieść się z warzyw zanieczyszczonych obornikiem. Według EFSA ważnym źródłem zakażeń w UE są mięso drobiowe i jaja.
W 2024 r. w Unii Europejskiej zgłoszono 79 703 przypadki salmonellozy – to druga najczęstsza choroba odzwierzęca u ludzi, po kampylobakteriozie (EFSA i ECDC).
Jaja i Salmonella – jak się chronić
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH radzi:
kupować jaja z czystą i nieuszkodzoną skorupką;
przechowywać je w lodówce, w oryginalnym opakowaniu, i zużyć przed datą z opakowania;
po kontakcie z surowymi jajami dokładnie myć ręce gorącą wodą z mydłem;
gotować i smażyć jaja tak, żeby ścięło się i białko, i żółtko;
unikać – zwłaszcza w przypadku dzieci, osób chorych i starszych – potraw z surowych jaj, takich jak tiramisu, domowy majonez, kogel-mogel czy sosy typu holenderskiego.
Ile kalorii ma jajko i czym różni się surowe od ugotowanego, zobacz w tabeli kalorii.
Podstawowe zasady w kuchni
WHO zaleca przede wszystkim dokładne gotowanie potraw i podawanie ich gorących oraz częste mycie rąk mydłem – także po kontakcie ze zwierzętami domowymi i gospodarskimi.
Salmonella w ostrzeżeniach GIS
Spośród 51 ostrzeżeń GIS o żywności, które zebraliśmy od 20 lutego 2025, 6 dotyczyło Salmonelli. Najnowsze:
Wykrycie obecności bakterii Salmonella spp. w dwóch partiach suplementu diety
Informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarza. Przy nasilonych objawach, zwłaszcza u dziecka lub osoby starszej, skontaktuj się z lekarzem.
Źródła
Salmonella (non-typhoidal) (fact sheet) — Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), 2018. objawy 6–72 h (zwykle 12–36 h) po zjedzeniu, choroba trwa 2–7 dni; źródła: jaja, mięso, drób, mleko, warzywa
Jaja – co powinieneś wiedzieć — NIZP PZH – PIB, 2018. przechowywanie w lodówce w oryginalnym opakowaniu, ścięte białko i żółtko, potrawy z surowych jaj